Van Heinde en Verre: Notities van een terugkomer #68
Mensen gaan naar hun sportclub, maken een praatje bij de bakker, of zitten genoeglijk onder de droogkap. Deze en talloze andere activiteiten maken het alledaagse leven de moeite waard. Grensverleggend is het allemaal niet – en dat is precies ook de bedoeling. We geven het niet altijd graag toe, maar weten dat we ons allemaal tot op hoogte lekker voelen bij een gezonde dosis kneuterigheid en voorspelbaarheid.
Dat we ons hieraan kunnen overgeven, heeft te maken met het feit dat we ons voldoende beschermd weten. In een land als Nederland is hiervan anno 2025 gelukkig voor een overgrote meerderheid van de 18 miljoen mensen sprake. Zeker, problemen zijn er in overvloed. Maar daar staat in de meeste gevallen voldoende tegenover om ’s nachts met een gerust hart beide ogen dicht te kunnen houden.
Duistere krachten
Maar een goede nachtrust is ook bedoeld om overdag alert te kunnen zijn. Om te genieten van het stabiele alledaagse leven, maar niet blind te zijn voor signalen van een toekomst waarin heel veel op zijn kop gaat. Voor mij, ik heb het hier eerder genoemd, is hiervoor de wekelijkse rubriek ‘Bericht uit de schuilkelder’ in de Volkskrant, van de Oekraïnse vrouw Elena, belangrijk als een spiegel naar de toekomst.
Deze week greep de 69-jarige mij weer een flink bij de kladden. Met, zoals dat dan gaat, een ogenschijnlijk simpel zinnetje. Elena vertelt hoe met de inval van Rusland niet alleen de tanks van Poetin haar land binnenkwamen, maar ook haar persoonlijke bestaan aan duistere krachten werd blootgesteld. Ze schrijft dan: ‘Mijn aangename leven stroomde vol met onzekerheid, pijn en verdriet.’ Tien eenvoudige woorden, waar een wereld in schuilgaat.
We leren uit boeken en historische documentaires dat ook in tijden van oorlog en andere crises het alledaagse leven altijd zijn weg weet te vinden, als water dat maar een klein gaatje nodig heeft om weer verder te stromen. Ook Elena heeft dat in haar wekelijkse verhaal meer dan eens laten blijken. Maar het zinnetje laat tevens de andere kant zien. Een kant waarmee ook wij in Nederland te maken kunnen krijgen.
Signalen
Vrijwel iedereen kent in het individuele leven zaken als onzekerheid, pijn en verdriet. Maar anders wordt het als een samenleving in haar geheel hiermee te maken krijgt. Zoals in Oekraïne nu al jaren het geval is. En zoals dat ook in het nu nog vrije, vredige en welvarende deel van Europa het geval kan worden. Zijn we ons als samenleving hiervan voldoende bewust? De signalen zijn er. Maar veel trekken we ons er niet van aan.
Een tijdje terug heb ik mij aangemeld als ‘inval-vrijwilliger’ bij het Rode Kruis. In het buitenland, bijvoorbeeld in Afghanistan, heb ik van heel nabij meegemaakt welk uiterst nuttig werk de internationale tak van deze organisatie (Rode Kruis/Rode Halve Maan) zoal doet. Deze week kreeg ik een mail van ze. Of ik online een vragenlijst wilde invullen.
Het zal aan mijn perspectief liggen, maar het viel mij op hoeveel van de vragen van het Nederlandse Rode Kruis betrekking hadden op hulp in een ‘nood- of crisissituatie’. En dan dus niet in Afghanistan, Noordoost-Nigeria of op Sri Lanka. Of ik mensen ook wilde helpen zich hierop voor te bereiden, was een van de vragen. Goeie vraag wel.
Kees Broere