Van Heinde en Verre: Notities van een terugkomer #66
Aan het begin van de lange televisieavond vroeg Griet Op de Beeck of we in Zomergasten meer te weten zouden komen over de burgemeester van Amsterdam, of over de persoon Femke Halsema. ‘Ik hoop een beetje van allebei,’ was het antwoord. Maar helaas bleek dat nauwelijks of niet het geval. Halsema hield de poort naar haar ziel met gemak dicht. Dat mag uiteraard, maar volgens mij deed zij zichzelf daarmee flink tekort.
Vooropgezet: ik ben een fan van mijn burgemeester. In een wereld waarin de botte schreeuwers zowel landelijk als internationaal steeds feller van zich laten horen, probeert zij steeds te kiezen voor redelijkheid, tolerantie, empathie en andere ‘zachte krachten’ zoals zij dat noemt. Alleen dat al maakt haar een belangrijk persoon op een belangrijke positie. Ze weet haar menselijke beleid ook met verve ten gehore te brengen.
Dat bleek eveneens uit de betogen die zij hield in Zomergasten. Samen met de door haar gekozen fragmenten van films en televisieprogramma’s kregen we een zeer onderhoudende avond voorgeschoteld. Maar hoe langer ik zat te kijken en te luisteren, hoe meer ik het gevoel kreeg dat ‘de echte’ Femke Halsema zich inhield. Op een gegeven moment vatte ik het voor mijzelf zo samen: ik zag een gekooide tijgerin.
Tegen de keer
Af en toe, om de vergelijking nog even door te trekken, stak zij een klauw door de spijlen naar buiten. Bijvoorbeeld als zij sprak over de helaas al overleden ‘skater met de reetveter’, die ongeacht het seizoen of de temperatuur door de straten van de hoofdstad zwierde. Of over Jane Fonda, die op haar 78ste nog gevraagd werd voor een seksscène. Op zulke momenten, Halsema gebruikte het woord zelf, stond alles in het teken van ‘vrijheid’.
En dan niet de vrijheid binnen een harmonieuze samenleving, maar de vrijheid van de man of vrouw die tegen de keer gaat en zich als individu nu juist even helemaal niets gelegen laat liggen aan regels, wetten en normen. Sprekend als de burgemeester die zij naar eigen zeggen nu eenmaal 24/7 is, moest Halsema steeds laten merken dat zij weet hoe het hoort. Maar eigenlijk gaat haar liefde uit naar degene die zich van god noch gebod veel aantrekt.
Een filter
Onlangs las ik over een experiment met het menselijk brein en een computer. Een van de toepassingen hiervan zou kunnen zijn dat een verlamd persoon alsnog tot ‘spreken’ in staat is. Dat is natuurlijk erg bijzonder en potentieel ook heel waardevol. Maar ik moest vrijwel meteen denken: plaatsen ze dan behalve elektrodes ook een filter in de hersenpan?
Als iemand die vroeger last kon hebben van het syndroom van ‘Kees de la Tourette’, weet ik precies waarom zo’n filter belangrijk is. En niet alleen voor mij. Ieder weldenkend (!) mens weet dat wat-ie allemaal zo denkt beter niet 1-op-1 in woorden naar buiten kan komen. We moeten allemaal over onszelf burgemeester spelen.
Maar ach, wat had ik in de uitzending van Zomergasten graag het experiment bij Femke Halsema gezien.
‘To do a dangerous thing with style is what I call art.’ Het zijn woorden van de mateloze schrijver en drinker Charles Bukowski. Het YouTube-fragment waarin hij dit zegt, hoorde aanvankelijk bij de selectie van Femke Halsema. Het sneuvelde. Dus kijk zelf maar.
Kees Broere