Het politieke woord van de week #19 – Crisis
Geen ‘eerste honderd dagen’. Geen ‘bruiloftsweken’. Binnen een week na aantreden van het kabinet-Jetten en het debat over de regeringsverklaring heeft de ruwe werkelijkheid Nederland met de neus op de feiten gedrukt. Geen tijd voor politiek gepalaver over 0,2 procent koopkrachtstijging, geen ruimte voor geschuifel met een hogere of lagere AOW-leeftijd. Het is oorlog in het Midden-Oosten – en dus ook in onze portemonnee.
De eerste bommen op Iran vielen op de dag waarop Rob Jetten naar het congres van zijn partij ging om daar het zoete premiersapplaus in ontvangst te nemen. De moord op ayatollah Khamenei en andere kopstukken van het Iraanse bewind viel samen met de poging van de ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken om rechtstreeks vanuit Kyiv de schijnwerpers te zetten op de Nederlandse steun aan Oekraïne. Het net van de crisis viel over alles en iedereen heen.
Nog zonder dat hij kon weten van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen schreef Volkskrantcolumnist Kustaw Bessems afgelopen weekeinde over het absurde van ‘de obsessie met in gevoelige decimalen gevatte koopkrachteffecten, tegen het decor van een verkruimelde wereldorde waarin we een strijd hebben te leveren voor ons voortbestaan.’ Een strijd die verder gaat dan puur die met bommen en granaten.
Achter de komma
Dat het gaat om een onwettige oorlog, gemeten naar zowel Amerikaanse als internationale regelgeving, is iets waarvan zij die de oorlog begonnen zich helemaal niets wensen aan te trekken. Might is right, zo geldt opnieuw; het recht van de sterkste duldt geen wetten boven zich. Of om oorlogsminister Pete Hegseth te citeren: ‘No stupid rules of engagement’ en ‘no nation building quagmire’. Wij gooien de boel plat en daarna zoeken zij het maar uit.
Die zoektocht is voor Nederland begin deze week onder meer begonnen met de verhoging van de internationale marktprijs voor gas met maar liefst 50 procent. Kom daar met je koopkrachtplaatjes en procenten achter de komma maar eens om. Mocht het kabinet-Jetten al lichte polderdromen hebben gekoesterd, dan is het daaruit inmiddels helemaal ontwaakt. De jonge premier is een gewichtige werkelijkheid in geslingerd.
Op het D66-partijcongres sprak Jetten de hoop uit op een Team Nederland van 18 miljoen mensen. Variërend op John F. Kennedy, in zijn tijd ook een jonge leider (van katholieke huize), liet hij weten dat we niet de vraag moeten stellen wat een nieuwe politiek óns kan brengen, maar wat wij zelf actief kunnen doen om die nieuwe politiek werkelijkheid te maken. ‘Ask what you can do for your country,’ met andere woorden.
Belastingontduikers
Tegen de achtergrond van de oorlog in het Midden-Oosten en de wereldwijde gevolgen ervan kan die vraag van Rob Jetten volstrekt belachelijk lijken, – of juist nieuwe kansen bieden. Het is nu zaak de mogelijk negatieve economische en andere gevolgen van Donald Trumps jongste kruistocht zo veel en zo breed mogelijk draaglijk te maken.
Dat geldt natuurlijk op de eerste plaats voor de mensen in de lagere middenklasse en die daaronder. Maar de oorlog raakt eveneens de welgestelderen in Nederland. Nu Iran in de tegenaanval zich ook blijkt te richten op andere Golfstaten zoals Dubai, zullen de gretige belastingontduikers het voorlopig wel uit het hoofd laten om te dreigen met een vertrek die kant op.
En natuurlijk mogen zij hier blijven. Maar dan ook meebetalen.
Kees Broere