Studiegroepen zetten toekomstig kabinetsbeleid in de steigers

 

Als de coalitie tussentijds geen brokken maakt, vinden de Tweede Kamerverkiezingen plaats op 15 maart 2017. De ambtelijke voorbereidingen voor de volgende kabinetsperiode zijn al in gang gezet. Noviteit is dat er naast de invloedrijke Studiegroep Begrotingsruimte een Studiegroep Duurzame Groei wordt ingesteld die volgend jaar, met het oog op de verkiezingsprogramma’s en het regeerakkoord, concrete voorstellen gaat doen voor het economisch beleid en daarmee samenhangende onderwerpen. Voor lobbyisten op deze onderwerpen zullen de voorstellen hoe dan ook relevant zijn. De beïnvloedingsmogelijkheden van de nieuwe studiegroep zijn op dit moment echter nog niet helder.

 

Voor de zomer van 2016 advies Studiegroep Begrotingsruimte

Sinds 1971 is het gebruikelijk dat het nog zittende kabinet advies aan een interdepartementale werkgroep (de Studiegroep Begrotingsruimte, SBR) vraagt over het begrotingsbeleid voor de volgende kabinetsperiode. In de SBR zitten ambtenaren van de ministeries van Algemene Zaken, Financiën, Economische Zaken, Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ook het Centraal Planbureau en De Nederlandsche Bank hebben zitting in de SBR. De adviezen van de Studiegroep zijn van belang voor de verkiezingsprogramma’s en het volgende regeerakkoord. Zo is het trendmatig begrotingsbeleid (de ‘Zalmnorm’) ooit op advies van de SBR in het regeerakkoord van het kabinet-Kok I gekomen. De precieze invulling van de norm is enkele keren bijgesteld, maar is desalniettemin sinds 1994 de centrale afspraak in alle regeerakkoorden geweest.

Als de SBR om advies wordt gevraagd, is dat een teken dat de voorbereidingen voor een volgende kabinetsperiode beginnen te lopen. Dat is precies wat er nu speelt. Minister Dijsselbloem heeft de Studiegroep in september verzocht voor de zomer van 2016 advies uit te brengen over zowel de begrotingssystematiek als de begrotingsdoelstelling voor de volgende kabinetsperiode.

 

Voorstel Henk Nijboer (PvdA)

Wat Tweede Kamerlid Henk Nijboer betreft smaakt de Studiegroep-methode naar meer. Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen van vorige week pleitte de PvdA’er ervoor om naast de Studiegroep Begrotingsruimte ook een Studiegroep Duurzame Groei in te stellen “die gericht is op een aantal vragen. Welke investeringen zijn er nog nodig? Welke aanpassingen worden er nog van de economie gevergd? […] hoe gaan we om met de duurzame samenleving? Hoe gaan we om met de risico’s van de financiële sector en de lange balansen in de Nederlandse economie? […]Deze studiegroep kan daar meteen ook praktische voorstellen bij doen. De heroverwegingen op deze terreinen waren zeer behulpzaam in tijden van crisis, maar daarbij gold een andere opdracht, namelijk 20% bezuinigen op elk departement. Ik zou prijs stellen op een nieuw handzaam document waarin wordt ingegaan op een aantal vragen. Hoe verdienen we ons geld? Hoe richten we ons onderwijs in? Welke investeringen zijn nodig? Hoe verdienen we ons geld in de toekomst? Hoe zorgen we ervoor dat er banen zijn?”

 

Kabinet gaat Studiegroep Duurzame Groei instellen

Minister Dijsselbloem heeft het voorstel voor een Studiegroep Duurzame Groei omarmd en zegde toe dit op te pakken en aan de Kamer te laten weten hoe het kabinet dit wil organiseren. De minister wil de Studiegroep Duurzame Groei structureel toevoegen aan de werkwijze en vindt verder dat de nieuwe studiegroep onafhankelijk van de politiek moet zijn, net als de SBR. Vervolgens heeft Henk Nijboer samen met Mark Harbers (VVD) een motie ingediend die de regering verzoekt om naast en analoog aan de onafhankelijke Studiegroep begrotingsruimte een Studiegroep Duurzame Groei in te stellen en te vragen gelijktijdig advies uit te brengen over de toekomstige werkgelegenheid en het verdienvermogen van Nederland. De motie-Nijboer/Harbers (Kamerstuk 34300, nr. 54) verzoekt de regering ook om de Studiegroep Duurzame Groei te vragen concrete beleidsopties te schetsen, waarin in ieder geval aandacht wordt besteed aan het economisch beleid en de omgang met een open economie, onderwijs, research en development, energietransitie, industriebeleid, de arbeidsmarkt, de woningmarkt, de financiële sector en de schuldpositie van huishoudens en bedrijven. De Tweede Kamer heeft deze motie op 6 oktober aangenomen.

 

Concrete voorstellen

De intentie van Nijboer is dat de Studiegroep Duurzame Groei concrete voorstellen gaat doen waar de politiek uit kan kiezen, vergelijkbaar met de brede heroverwegingsrapporten uit 2010 maar niet alleen gericht op mogelijke bezuinigingen. Ook voor belangenbehartigers kan het volgend jaar nuttig zijn een voorkeur voor bepaalde voorstellen uit te spreken met het oog op de keuzes die politieke partijen gaan maken voor hun verkiezingsprogramma’s en de inzet bij regeerakkoordonderhandelingen.

 

In hoeverre de nieuw op te richten studiegroep open staat voor suggesties van buiten is op dit moment nog niet duidelijk. De Studiegroep Begrotingsruimte is een redelijk besloten club die vooral wordt gevoed vanuit ministeries, CPB, DNB en tamelijk academische discussies onder macro-economen. De onderwerpen waar de Studiegroep Duurzame Groei over gaat adviseren, lenen zich echter meer voor input vanuit de belangenbehartiging dan een groot deel van de thematiek van de SBR. Het wordt daarom interessant om te volgen hoe het kabinet de nieuwe studiegroep wil laten opereren en hoe deze daar zelf invulling aan geeft.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Comments are closed.