Blog: Patiëntenbeleid op de schop

18 februari 2016 on Blog, Nieuws by vovo
Momenteel worden er zo’n 200 individuele patiënten- en gehandicaptenorganisaties (pg-organisaties) en drie koepelorganisaties (Ieder(in), NPCF en LPGGz) gesubsidieerd in het kader van het patiëntenbeleid van het ministerie van VWS. Onlangs is dit beleid doorgelicht. Voor wat betreft de bezuinigingen is de grens voor minister Schippers bereikt. Met het oog op een aantal maatschappelijke trends wil ze de subsidies echter wel op korte termijn op de schop nemen.
Halvering budget

Eind januari stuurde minister Schippers de Tweede Kamer een brief over de beleidsdoorlichting van de positie van de cliënt. Het subsidiebudget hiervoor op artikel 4.1 op de VWS-begroting is de afgelopen jaren bijna gehalveerd: van € 43 miljoen in 2011 naar € 23 miljoen in 2015. Tegen deze achtergrond is de conclusie van de door Ecorys en het Verweij Jonker Instituut uitgevoerde doorlichting nog redelijk positief: het werk van de pg-organisaties leidt o.m. tot betere kwaliteit van zorg, door de inbreng van cliëntenervaringen, gerichte informatie aan cliënten, bijdrage aan wetenschappelijk onderzoek, maatschappelijke participatie van cliënten met een handicap, gebrek of ziekte, betere inzet van vrijwilligers en mantelzorgers door informatie over hoe om te gaan met bepaalde ziekten, handicaps, geestelijke problemen of beperkingen.

Continuïteit patiëntondersteuning in gevaar

Ondanks de positieve bevindingen zijn er ook zorgen. Volgens de beleidsdoorlichting verschilt de mate waarin pg-organisaties de bezuiniging hebben kunnen verwerken aanzienlijk. Er bestaat zelfs een risico voor de continuïteit omdat de kwaliteit van het werk van een aantal pg-organisaties onder druk is komen te staan omdat er meer met vrijwilligers wordt gewerkt. Het is dan ook niet gek dat minister Schippers vindt dat er niet verder op het patiëntenbeleid kan worden bezuinigd. De grens is bereikt, meldt de bewindsvrouw de Tweede Kamer.

Middelen anders verdelen

De voor de subsidieontvangers geruststellend klinkende boodschap dat er geen nieuwe bezuinigingen komen op het totale budget, wil niet zeggen dat alles de komende tijd bij het oude zal blijven. Zo blijft er momenteel geld op de plank liggen omdat er minder pg-organisaties worden gesubsidieerd dan waarmee aanvankelijk rekening was gehouden. Ook komen de middelen voor zgn. samenwerkingsvouchers niet volledig tot besteding. Minister Schippers verbindt hier de conclusie aan dat er weliswaar geen nieuwe bezuinigingen wenselijk zijn, maar dat het ook niet nodig is het budget te verhogen. Hoewel ze de vouchers niet wil afschaffen, valt uit de brief van de minister af te leiden dat de komende tijd bezien zal worden hoe het budget op een andere manier kan worden verdeeld.

Agenda minister Schippers

Om te beginnen gaat het ministerie van VWS begin 2016 met de pg-organisaties praten over mogelijke aanpassingen van het financieel kader per 1 januari 2017. Vervolgens wil Schippers de Tweede Kamer voor de zomer een gewijzigd beleidskader subsidiëring pg-organisaties sturen. Daarnaast wil de minister in haar pg-beleid meer rekening gaan houden met trends als individualisering, vermaatschappelijking/participatie van zorg, decentralisaties, opkomst van het bredere begrip ‘positieve gezondheid’ en de implementatie van het VN-verdrag Handicap en het toenemend belang van het betrekken van de omgeving van de cliënt bij zorg en ondersteuning. Vrij vertaald: de minister vindt dat het anders moet en meer van deze tijd. Het ministerie heeft de pg-koepels daarom gevraagd met een voorstel voor vernieuwing van het patiëntenbeleid te komen.

Om nog in 2016 een stap naar vernieuwing van het patiëntenbeleid te maken, wil VWS binnen het huidige budgettaire kader middelen waar nodig herbestemmen. Schippers zal verder te rade gaan bij organisaties als het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Tegelijkertijd wordt ook de opdracht ‘ondersteuning cliëntenorganisaties’ (nu uitgevoerd door PGOsupport) opnieuw aanbesteed.

Zero sum game

We gaan de komende tijd zien of er daadwerkelijk veel gaat veranderen. Aangezien het totale budget gelijk blijft en het dus een zero sum game is, zullen er organisaties als winnaar dan wel verliezer uit de strijd om de subsidies komen. Als het beleid echt vernieuwend is, zal er wellicht ook plek worden ingeruimd voor nieuwe gezichten. Het belangrijkste blijft uiteraard wat dit gaat betekenen voor de patiënten en gehandicapten, of hun ondersteuning er toekomstbestendiger op wordt en hoe zij zich in het zorgstelsel staande kunnen houden te midden van zorgaanbieders en -verzekeraars.

Marcel de Ruiter

Comments are closed.